Bách bộ là gì? Công dụng ra sao? Dùng thế nào?

Trong Đông và Tây y, Bách bộ thường được sử dụng để làm giảm các cơn ho, ho lâu ngày và dùng làm nhiều vị thuốc khác. Vậy Bách bộ là gì? Cùng Cabta tìm hiểu Bách bộ và những tác dụng của loại thảo dược này qua bài viết dưới đây nhé!

Bách bộ là gì?

Theo ghi chép từ các sách đông y thì Bách bộ là một loại cây thân leo, dài từ 6-8m, mọc hoang ở các vùng đồi núi. Rễ cây có nhiều cụm, hình trụ, mập, mọc thành khóm dài từ 15-30cm. Thân cây nhẵn, màu lục nhạt, có hình trụ, lá cây mọc so le, cuống dài, đầu lá thuôn nhọn.

Bách bộ là gì? Cây Bách bộ còn có rất nhiều tên gọi khác nhau như: Dây ba mươi, Bà Phụ Thảo, Bách Nãi, Man Bách bộ, Bách bộ Thảo, Bách Điều Căn, Cửu trung căn, Cửu thập Cửu điều căn, Đẹt Ác, Bẳn Sam (Thái) , Chầu Chàng (H’mông), Robat Tơhai, Hiungui (Giarai), Sam Sip lạc (Tày),…

Bách bộ là gì? Củ (rễ) Bách bộ thường dùng để làm thuốc rất tốt, là vị thuốc quý, củ càng to càng lâu năm. Củ (rễ) cây có dạng dài, cong queo, đầu trên hơi phình to, đầu dưới thuôn nhỏ, có màu vàng nâu và nhiều nếp nhăn. Củ Bách bộ thường thu hoạch vào đầu đông hàng năm hoặc đầu xuân. Củ có thể bảo quản bằng cách rửa sạch phơi khô hoặc ủ mềm, rút lõi rồi thái mỏng, phơi khô hoặc tẩm mật, để qua đêm rồi sao vàng.

Bách bộ là gì

Tác dụng của Bách bộ

Bách bộ là gì? Bách bộ là một vị thuốc quý, có vị ngọt đắng, tính hơi ôn, quy vào kinh phế. Bách bộ có công dụng chính là sát trùng, nhuận phế, chỉ khái. Bách bộ có thể sử dụng sống để bôi ngoài da, trị ghẻ lở, dùng chín để chữa trị ho lao, viêm phế quản mạn, các trường hợp ho khác. Dưới đây là những tác dụng cụ thể của Bách bộ:

Tác dụng dược lý

Tác dụng kháng khuẩn

Bách bộ là gì? Radix Stemonae in vitro trong Bách bộ có tác dụng kháng khuẩn với nhiều loại khuẩn gây bệnh như: Neisseria Meningitidis, Streptococus Pneumoniae, bHemolytic Streptococus, Staphylococus aureus

Tác dụng diệt ký sinh trùng

Sử dụng nước ngâm kiệt hoặc dịch cồn của Bách bộ có tác dụng tiêu diệt nhiều loại ký sinh trùng như: Muỗi, Rệp, Chấy rận, Bọ chét, Ấu trùng ruồi, trị giun,…

Bách bộ là gì?

Tác dụng với hệ hô hấp

Bách bộ là gì? Bách bộ tác dụng lên hệ hô hấp như sau: Làm giảm hưng phấn trung khu hô hấp của động vật, làm giảm ho do, ức chế phản xạ ho.

Đối với kháng Histamin gây co giật thì Bách bộ có tác dụng giống như Aminophylline nhưng kéo dài hơn.

Tác dụng trong bệnh nhiễm

Bách bộ là gì? Theo kết quả theo dõi ghi nhận trong Trung Dược Học, nước sắc Bách bộ có tác dụng giảm ho rõ dệt, kết quả nghiên cứu trên 100 bệnh nhân có tới 85% có hiệu quả giảm ho. Nhờ có hoạt chất Stemonin có tác dụng làm giảm hưng phanas của trung tâm hô hấp của động vật, ức chế phản xạ ho. Bách bộ cũng đã được ghi nhận chữa lao hạch cho kết quả tốt.

Tác dụng kháng khuẩn

Bách bộ có tác dụng diệt vi khuẩn ở ruột già và kháng tốt với vi khuẩn gây bệnh lỵ, phó thương hàn.

Bách bộ là gì?

Ứng dụng lâm sàng của Bách bộ

Có thể sử dụng Bách bộ với các vị thuốc khác để điều trị bệnh như sau:

Trị ho dữ dội

– Dùng rễ (củ) Bách bộ, gừng sống, 2 vị bằng nhau, giã lấy nước, sắc uống 2 chén

– Dùng rễ (củ) Bách bộ ngâm rượu, ngày uống 1 chén, uống trong 3 ngày liên tục.

Trị ho lâu năm

Trong Thiên Kim Phương có ghi: sử dụng 20 cân rễ Bách bộ, giã vắt lấy nước, sắc lại cho dẻo quánh. Mỗi lần sử dụng một muỗng canh, ngày uống 3 lần.

Trị ho nhiều

Trong Tục Thập Toàn Phương có ghi chép rằng: Sử dụng rễ và thân Bách bộ giã lấy nước cốt, trộn cùng mật ong, 2 lượng bằng nhau đem nấu thành cao, sử dụng ngậm nước và nuốt từ từ.

Tự nhiên ho không dứt

Củ (rễ) Bách bộ hơ trên lửa nóng nướng cho khô, mỗi lần sử dụng một chút nước cốt ngậm nuốt nước dần.

Trẻ nhỏ ho do hàn

Sử dụng Bách bộ sao, Ma hoàng (khử mắt), mỗi thứ 30g đem tán  bột. Hạnh nhân, bỏ vỏ và đầu nhọn sao vàng, bỏ vào nước thật sôi rồi vớt ra, nghiền bột. Cho 2 thứ cùng mật vào nặn thành viên bằng hạt bồ kết, mỗi lần uống 23 viên với nước nóng.

Các chứng ho do hư chứng

Trong Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách, sử dụng Bách bộ, Tang căn bạch bì, Thiên môn đông, Bối mẫu, Mạch môn đông, Tỳ bà diệp, Ngũ vị tử, Tử uyển, sắc uống trị các chứng ho do hư chướng.

Ho do cảm mạo, ngứa họng, đờm ít

Dùng Bách bộ 16g, Bạch tiền 12g, Kinh giới 12g, Cát cánh 12g, đem sắc uống.

Bách bộ là gì?

Lao phổi có hang

Dùng Bách bộ 20g, Đơn bì 10g, Hoàng cầm 10g, Đào nhân 10g, tất cả đem sắc đặc còn 60ml, uống ngày 1 thang, uống liên tục 2 – 3 tháng.

Ho, suyễn, khí quản viêm mãn tính

Bách bộ 20g, Ma hoàng 8g, Miên hoa căn 5 cái, Đại toán 1 củ, tất cả sắc uống (Sổ Tay LâmSàng Trung Dược).

Ho gà

Bách bộ 10 – 15g, sắc uống (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

Trị phù, vàng da

Một bài thuốc rất hay từ Bách bộ có ghi trong cuốn Dương Thị Gia Tàng Phương: Bách bộ (củ) mới đào về, rửa sạch, giã nát. Đắp một miếng lên rốn, lấy nửa đĩa xôi giã mềm dẻo đắp trên, dùng khăn bịt lại 12 ngày sau thấy trong ruột có hôi mùi rượu thì tiểu được, hết phù.

Trị côn trùng vào lỗ tai

Bách bộ sao khô, nghiền nát, trộn với dầu mè bôi trong lỗ tai (Thánh Tế Tổng Lục).

Bách bộ trị giun

Trị giun kim: Bách bộ tươi, sắc kẹo thụt vào hậu môn trong một tuần.

Trị giun đũa: Bách bộ 12g, sắc uống vào buổi sáng lúc đói, liên tục 5 ngày, sau đó dùng thuốc xổ mỗi sáng 3-5 ngày.

Bách bộ là gì?

Trị chấy, rận, bọ chét

Bách bộ là gì? Bách bộ 120g đem ngâm với 1 lít Cồn, sau 24 giờ dùng sức ngoài da

Trị viêm da mề đay, mần ngứa ngoài da, muỗi cắn, vẩy nến

Củ Bách bộ sắt ra, xát vào nơi đau, ngày nhiều lần.

Kết luận

Bách bộ là gì? Bách bộ là một vị thuốc quý, có thể sử dụng để chữa trị nhiều bệnh, đặc biệt là ho. Ngoài ra, trong đông y, Bách bộ còn là vị thuốc kết hợp với các vị thuốc khác, có hiệu quả trên nhiều triệu chứng bệnh. Qua bài viết này, chắc hẳn bạn đã hiểu Bách bộ là gì? và có thêm nhiều bài thuốc hay từ vị thuốc này rồi phải không nào. Khi sử dụng Bách bộ, bạn có thể tham khảo thêm các thầy thuốc đông y để có hiệu quả cao nhất nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *